?> hedva_dejiny
Muzeum Rýmařov

 

Městské muzeum Rýmařov,

příspěvková organizace

nám. Míru 6

Rýmařov 79501

tel.: 554 254 382
IČ: 75037947
email: muzeum@inforymarov.cz

Otevírací doba:


pondělí a státní svátky zavřeno

úterý - pátek  9 - 12  13 - 17

sobota           9 - 12  13 - 16

neděle                     13 - 16

 







logo-rh.jpg - 295.04 Kb

PDF Tisk Email

 

Dějiny textilnictví na Rýmařovsku


Textilnictví na Rýmařovsku má plynulou kontinuitu už od 13. století. Z tohoto období pocházejí první nálezy v podobě přeslenů, útržků tkaného plátna či zbytků nůžek. Středověcí obyvatelé začali pěstovat a zpracovávat len na výborné úrovni. Tkalcovství na Rýmařovsku tak během 14. a 15. století získalo řemeslnou úroveň. Rýmařovský tkalcovský cech tvořený třinácti tkalci byl založen v roce 1568. Velice významnou janovickou manufakturu, ve které se soustředila plátenická výroba i obchod s přízí, značně rozšířil Ferdinand Bonaventura Harrach tím, že do ní povolal tkalce ze svého plátenického střediska na Šluknovsku. Svým poddaným postavil domy v nově založených vesnicích (Harrachov, Růžová) a jejich dílny vybavil tkalcovskými stavy. Janovická manufaktura zásobovala domácí i zahraniční trhy do poloviny 19. století. Plátenickou tradici na Rýmařovsku od 19. století začíná pozvolna střídat tradice hedvábnická. Mezi nejvýznamnější hedvábnické podniky rakouské monarchie a první republiky patřila firma bratří Flemmichů Flemmich´s Söhne (1871 – 1945), která se soustředila na exkluzivní výrobky uměleckého tkalcovství a církevních parament. Textilní závod bratří Schielů (1890 – 1945) vyráběl saténové kravatoviny, dámské šatovky, ale tkaly se také krojové či církevní brokáty. Úspěchů v hedvábnickém textilním průmyslu dosáhla také textilka Viléma Bachracha v Horním Městě či podnik Löriu v Rýžovišti. Na Rýmařovsku až do vypuknutí druhé světové války fungovalo velké množství menších textilních podniků rýmařovských měšťanů a podnikatelů z regionu. Poválečné tříletí Rýmařovsko neblaze poznamenal odsun Němců a takřka úplná výměna obyvatel. Zatímco tradice lnářství a bavlnářství zanikla, tradice hedvábnictví přerušena nebyla. Rýmařovské firmy Bři Schielové, Flemmich´s Söhne, Bachrach v Horním Městě a Löri v Rýžovišti pohltil podnik Henap (1946), v roce 1949 přejmenovaná na Brokát – Hedva. Od 60. let minulého století textilní kolos zásoboval nejen evropské trhy svými výrobky (kravaty, šatovky, africké šátky, kroje, církevní paramenta ad.) a sbíral nejrůznější ocenění (EXPO Brusel 1958). V roce 1964 násilná politika centralizace způsobila podřízení rýmařovských podniků Hedvy 04 Národnímu podniku Hedva Moravská Třebová. Výrobní program byl obohacen o výrobu dekoračních tkanin či prošívaných dek. Porevoluční dvacetiletí pro textilní průmysl v Rýmařově nebyl vůbec šťastným obdobím – některé podniky byly zrušeny, výroba se značně omezila a zredukoval se počet stavů i zaměstnanců. Hedva, a.s. Moravská Třebová nebyla schopná konkurovat otevřenému trhu, na kterém bohužel začaly dominovat nekvalitní ale levné asijské a polské výrobky. V současné době rýmařovský závod HEDVA ČESKÝ BROKÁT, s. r. o., vyrábí hlavně kravatové tkaniny, brokáty a bytový textil.


Dzieje włókiennictwa na Rymarzowsku

Włókiennictwo na Rymarzowsku ma nieprzerwana tradycję już od XIII. wieku. Obywatele średniowiecza zaczęli hodować i opracowywać len na bardzo dobrym poziomie. Tkactwo na Rymarzowsku osiągnęło w XIV. i XV. wieku poziom rzemiosła. Rymarzowski cech tkaczy tworzony przez trzynastu tkaczy był jednak założony dopiero w 1568 roku. Długą tradycję miała janowicka manufaktura, która obejmowała produkcję tkaniny i handel przędzą, a którą znacznie rozszerzył Ferdynand Bonawentura Harrach. Manufaktura zaopatrywała miejscowe i zagraniczne rynki do połowy XIX. wieku. Przemysł lenny na Rymarzowsku od XIX. wieku powoli zastąpił przemysł jedwabniczy. Między najbardziej znaczące jedwabnicze przedsiębiorstwa austriackiej monarchii i pierwszej republiki należała firma braci Flemmichów Flemmich´s Söhne (1871 – 1945), która produkowała ekskluzywne towary tkactwa artystycznego i kościelnych paramentów. Włókienniczy zakład braci Schielów (1890 – 1945) produkował aksamitne materiały krawatowe, damskie sukna, ale tkano również regionalne lub kościelne brokaty. Sukces w jedwabniczym przemyśle osiągnęła również fabryka włókiennicza Wilhelma Bachracha w Górnym Mieście jak również przedsiębiorstwo Löriu w Ryzowiszczu. Na Rymarzowsku, aż do wybuchu Drugiej Wojny Światowej, działała duża ilość mniejszych włókienniczych przedsiębiorstw rymarzowskich mieszczan i przedsiębiorców z regionu. Trwający trzy lata okres osunięcia Niemców i prawie zupełnej wymiany obywateli po wojnie nieszczęśliwie zdruzgotał Rymarzowsko. Chociaż tradycja przemysłu lennego i bawełnianego zaniknęła, to jednak tradycja jedwabnicza nie była przerwana. Rymarzowskie firmy Bři Schielowie, Flemmich´s Söhne, Bachrach w Górnym Mieście a Löri w Ryżowiszczu wchłonęło przedsiębiorstwo Henap (1946), w 1949 roku przemianowany na Brokát – Hedva. Od 60. lat minionego stulecia włókienniczy kolos zaopatrywał swoimi produktami (krawaty, sukna, afrykańskie chusty, sukna regionalne, kościelne paramenty a in.) nie tylko rynki europejskie i zyskiwał najróżniejsze nagrody (EXPO Bruksela 1958). W 1964 roku agresywna polityka centralizacji spowodowała podporządkowanie rymarzowskich przedsiębiorstw Hedvy 04 Państwowemu przedsiębiorstwu Hedva Morawska Trzebowa. Porewolucyjne dwudziestolecie nie było dla włókienniczego przemysłu w Rymarzowie w ogóle szczęśliwym okresem – niektóre przedsiębiorstwa były zlikwidowane, produkcja znacznie ograniczona, zredukowano również liczbę warsztatów i zatrudnionych. Hedva, s.a. Morawska Trzebowa nie była w stanie konkurować otwartemu rynkowi, który opanowały niestety słabej jakości, ale tanie produkty z Azji i z Polski. Dziś rymarzowski zakład HEDVA ČESKÝ BROKÁT, s. r. o., produkuje obrusy, krawaty, brokaty i im podobne tkaniny, w tym tkaniny codziennego użytku.


The history of the textile industry in the Rýmařov region

The textile industry in the Rýmařov region has had a fluent continuity since the 13th century. Medieval residents began to grow and process flax at an excellent level. In the Rýmařov region weaving gained craftsmanship level during the 14th and 15th century. However, Rýmařov loom weavers guild was founded by thirteen weavers as late as 1568. Janovice manufactory had a long tradition, it specialized in linen manufacturing production and yarn trade, and was expanded considerably by Ferdinand Bonaventura Harrach. The manufactory supplied the domestic and foreign markets until the mid-19th century. Sericulture began slowly to substitute the linen industry in the Rýmařov region since the 19th century. One of the the most important silk enterprises in the Austrian monarchy and the First Republic was a company of Flemmich brothers Flemmich's Söhne (1871 - 1945), which produced exclusive products of artistic weaving and ecclesiastical vestments. The textile plant of Schiele brothers (1890 - 1945) made satin fabric for ties, ladies dress materials, but also wove folk costume or church brocades. The textile manufactory of William Bachrach in Horní Město or the Lori enterprise in Rýžoviště also achieved success in the silk industry. Until the outbreak of World War II a large number of smaller textile enterprises of Rýmařov burghers and entrepreneurs worked in the Rýmařov region. In the postwar three years the region was fatally marked by the expulsion of Germans and almost complete exchange of population. While the tradition of cotton and flax industry ceased to exist, the tradition of sericulture was not interrupted. Rýmařov companies Schiele Bros., Flemmich's Söhne, Bachrach in Horní Město and Lori in Rýžoviště were absorbed by Henap enterprise (1946), renamed Brokát - Hedva in 1949. Since the 60s of the last century the textile colossus was supplying by its products (ties, dress materials, African scarves, costumes, religious paramentos ad.)not only European markets and gathered various awards (Brussels EXPO 1958). In 1964, violent policy of centralization caused the submission of Rýmařov companies Hedva 04 under the national enterprise Hedva Moravská Třebová. Post-revolutionary two decades was not a happy period for the textile industry in Rýmařov - some companies were abolished, production was considerably reduced as well as the number of looms and employees. Hedva, a. s. Moravská Třebová was not able to compete with the open market, where unfortunately Asian and Polish products dominated which were of the poor quality but cheap. Currently Rýmařov plant HEDVA ČESKÝ BROKÁT, s. r. o., manufactures table linen, tie fabrics, brocades and soft furnishings.

 

 
 
náměstí Míru 6,  Rýmařov,  79501,  www.muzeumrymarov.cz